Gardsnamnet Evju kjem frå plassen der garden ligg med det gamle tunet på ei braut ut mot ei gamal evju i Gvarvelva. Garden blei dela fyrste gongen rundt 1700 i Innistugu og Bortistugu. Den opphavlege garden blei truleg rydda i eldre steinalder ca. 4000 f.Kr. Husa har brent fleire gonger og siste gong var i slutten av 1700-talet. Våningshuset blei bygd oppatt som ein mistkammarbygning.

Fram mot slutten av 1700-talet tilhøyrde garden ei adelsslekt som opphavleg kom frå Island - Gløerætta. Dei var riddarar, lagmenn og sysselmenn. Frå 1804 var Johannes Halvorson Evju eigar. Han var opplysningsmann og rasjonalist og ordførar i bygda frå 1840. I 1849 blei garden skøyta til svigersonen Jon Jonsson for 900 daler. Ved skiftet etter Jon Jonsson i 1887 blei Innistugu tilskifta dottera Ingeborg. Ho blei i 1864 gift med enkemann Johannes Gregarson frå Eikja i Bø, som budde på Sudistugu Bergan i Nes. I 1902 skøyta Ingeborg garden til sonen Jon Johannesson Evju. Han gifta seg med Bergit Anundsdotter frå Søndre Dyrud. Dei reiste til Amerika like etter giftemålet, og dei budde mellom anna seks år i Seattle. Jon dreiv mykje som kunsthandverkar, snikkar og smed, noko som noverande bygningar og interiør bær preg av. Då Jon og Bergit kom heim i 1896, byrja dei straks å sette i stand dei gamle bygningane. Dei følgde datidas sagainspirerte stil, men Jon var også prega av kva han hadde sett og lært i USA. I andre høgda i våningshuset har vi det sokalla "Blårommet". det er prega av nasjonalromantikken like etter 1900. Innreiinga er laga av Halvard Evju (1892 - 1919).



Dei gamle husa på Innistugu Evju, teikna av John Lindheim.
I 1921 fekk sonen Johannes skøyte på garden. Han var gift med Anne Halvorsdotter Østtveit.
I 1951 blei garden skøyta til broren Jon Evju. Han var lærar i Sauherad i ein menneskealder. Frå mora lærte han å bli glad i folketonar, viser, forteljingar og husflid. Han var i mange år ein støttespelar i Nes Nasjonale Dansarring. Han samla på folkekunst og var svært opptatt av å ta vare på den gamle bygdekulturen.

Jon ville skape eit levande miljø kring dei gamle bygdetradisjonane. I 1975 testamenterte han garden med jord, skog, hus og samlingar til eit "Bygdetun og Kultursenter". Fleire samlingar og fleire hus har kome til. Husmannsplassen Framøytangen med stove, stabbur, eldhus og låve er i dag ein del av tunet.

[ Tilbake til toppen ]